Rehber
İhbar tazminatı nasıl hesaplanır? Kısa cevap
Belirsiz süreli bir iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesindeki bildirim (ihbar) sürelerine uymak zorundadır. Bu sürelere uymadan sözleşmeyi fesheden taraf, karşı tarafa bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder. Bildirim süresi hizmet süresine göre 2, 4, 6 veya 8 haftadır. Tazminat, giydirilmiş brüt ücretten bulunan günlük ücretin bildirim süresindeki gün sayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır: İhbar tazminatı = (Giydirilmiş aylık brüt ÷ 30) × bildirim süresi (gün). 12 Şubat 2024'te işe girip 30 Ekim 2026'da işten çıkarılan, aylık brüt ücreti 45.000 TL ve düzenli ek ödemeleri 3.000 TL olan işçinin hizmet süresi 2 yıl 8 ay 19 gündür; bildirim süresi 6 hafta (42 gün), brüt ihbar tazminatı 67.200 TL'dir. Kıdem tazminatından farklı olarak ihbar tazminatından gelir vergisi de kesilir; %20 dilimde net tutar yaklaşık 53.249,95 TL olur.
Bildirim süreleri
| Hizmet süresi | Bildirim süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta (14 gün) |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta (28 gün) |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta (42 gün) |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta (56 gün) |
Bu süreler asgari sürelerdir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. Daha uzun bir süre kararlaştırıldıysa tazminat bu süre üzerinden hesaplanır. Araç yasal süreleri uygular. Sınır değerlerde (tam 6 ay, tam 1,5 yıl, tam 3 yıl) hizmet süresinin hangi aralığa girdiği, işe giriş ve çıkış tarihlerine göre gün hassasiyetinde belirlenir.
Formül
Giydirilmiş aylık brüt = Son brüt ücret + Düzenli ek ödemeler
Günlük brüt ücret = Giydirilmiş aylık brüt ÷ 30
Brüt ihbar tazminatı = Günlük brüt × Bildirim süresi (gün)
Gelir vergisi = Brüt × vergi dilimi oranı
Damga vergisi = Brüt × 0,00759
Net ihbar tazminatı = Brüt − Gelir vergisi − Damga vergisi
İhbar tazminatında kıdem tazminatındaki gibi bir tavan uygulanmaz.
Örnek hesaplama
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Hizmet süresi | 12.02.2024 – 30.10.2026 | 2 yıl 8 ay 19 gün |
| Bildirim süresi | 1,5 – 3 yıl aralığı | 6 hafta (42 gün) |
| Giydirilmiş brüt | 45.000 + 3.000 | 48.000,00 TL |
| Günlük brüt | 48.000 ÷ 30 | 1.600,00 TL |
| Brüt ihbar tazminatı | 1.600 × 42 | 67.200,00 TL |
| Gelir vergisi (%20) | 67.200 × 0,20 | 13.440,00 TL |
| Damga vergisi | 67.200 × 0,00759 | 510,05 TL |
| Net ihbar tazminatı | 53.249,95 TL |
Aynı işçinin hizmet süresi 3 yılı aşmış olsaydı bildirim süresi 8 haftaya (56 gün) çıkacak ve brüt tazminat 1.600 × 56 = 89.600 TL olacaktı.
Kim kime öder?
İhbar tazminatı yalnız işverenin ödediği bir tazminat değildir. Belirsiz süreli sözleşmeyi bildirim süresine uymadan fesheden taraf, işveren de olsa işçi de olsa, karşı tarafa bu tazminatı öder. İşçi istifa ederken bildirim süresine uymazsa, işveren ihbar tazminatını işçiden talep edebilir. Araç, işçiye ödenecek tutarı hesaplar; aynı formül işçinin ödemesi gereken tutar için de geçerlidir.
İhbar tazminatı hangi durumlarda ödenmez?
- Haklı nedenle fesih: İş Kanunu'nun 24. ve 25. maddelerindeki haklı nedenlerle yapılan fesihlerde bildirim süresi beklenmez ve ihbar tazminatı doğmaz.
- Belirli süreli sözleşmeler: Süresi sonunda kendiliğinden sona eren belirli süreli iş sözleşmelerinde ihbar tazminatı söz konusu olmaz.
- Bildirim süresine uyulması: Bildirim yapılıp süre sonunda sözleşme sona erdiyse tazminat ödenmez; bu sürede işçiye günde en az iki saat iş arama izni verilmelidir.
- Peşin ödeme: İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen feshedebilir; bu durumda ödenen tutar ihbar tazminatı yerine geçer.
Vergi dilimi seçimi
İhbar tazminatı ücret niteliğinde kabul edildiği için gelir vergisine tabidir. Kesilecek vergi, işçinin yıl içindeki kümülatif gelir vergisi matrahına bağlıdır. Yılın son aylarında işten ayrılan bir çalışan genellikle %20 veya %27 dilimindedir. Araç seçtiğiniz dilimin oranını düz uygular; tazminat matrahı bir dilim sınırını aşarsa gerçek vergi biraz farklı olabilir. Diliminizi bordronuzdaki kümülatif matrahtan öğrenebilir veya Brüt–Net Maaş Hesaplama aracıyla tahmin edebilirsiniz.
Aracın kullanımı
- İşe giriş ve fesih (çıkış) tarihlerini seçin.
- Son aylık brüt ücretinizi girin.
- Varsa düzenli ek ödemelerin (yol, yemek, düzenli ikramiye) aylık brüt toplamını yazın.
- Gelir vergisi diliminizi seçin.
- Sonuç kartında net ve brüt ihbar tazminatını, kesintileri, bildirim süresini, günlük ücreti ve hizmet süresini görün.
Hizmet süresine göre örnek tutarlar
Aylık giydirilmiş brüt ücreti 48.000 TL (günlük 1.600 TL) olan bir işçi için bildirim süresine göre brüt ihbar tazminatı şöyledir:
| Hizmet süresi | Bildirim | Brüt tazminat |
|---|---|---|
| 4 ay | 14 gün | 22.400 TL |
| 1 yıl | 28 gün | 44.800 TL |
| 2 yıl 8 ay | 42 gün | 67.200 TL |
| 5 yıl | 56 gün | 89.600 TL |
Tablo, hizmet süresi uzadıkça tazminatın kademeli olarak arttığını gösterir. Artış sürekli değil, basamaklıdır: 3 yılı bir gün aşan işçi ile 10 yıllık işçi aynı 8 haftalık bildirim süresine tabidir.
Bildirim nasıl yapılır?
Bildirimin yazılı yapılması, ispat açısından önemlidir. Bildirim süresi, bildirimin karşı tarafa ulaştığı günden itibaren işlemeye başlar. Bu süre boyunca iş sözleşmesi devam eder; işçi çalışmaya, işveren ücret ödemeye devam eder. İşçi, iş arama izinlerini işverene önceden bildirmek şartıyla toplu olarak da kullanabilir.
Sık yapılan hatalar
- Net ücretle hesap yapmak: İhbar tazminatı giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır.
- Gelir vergisini unutmak: Kıdem tazminatının aksine ihbar tazminatından gelir vergisi kesilir.
- Tavan uygulamak: İhbar tazminatında tavan yoktur.
- Ayı 30 günden farklı saymak: Günlük ücret, aylık ücretin 30'a bölünmesiyle bulunur.
- Sözleşmedeki uzun süreyi göz ardı etmek: Sözleşmede yasal süreden uzun bir bildirim süresi varsa o süre esas alınır.
Kıdem tazminatıyla ilişkisi
İşveren tarafından bildirim süresine uyulmadan haklı bir neden olmaksızın işten çıkarılan ve en az bir yıl kıdemi olan işçi, hem ihbar hem kıdem tazminatına hak kazanır. Kıdem tazminatınızı hesaplamak için Kıdem Tazminatı Hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Hizmet sürenizi gün olarak kontrol etmek için Tarih ve Gün Hesaplama aracı yardımcı olur.
Kötüniyet tazminatı ve işe iade
Bildirim süresine uyulsa bile fesih hakkının kötüye kullanıldığı durumlarda, işçiye bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı ödenebilir. İş güvencesi kapsamındaki işçiler ise geçerli neden olmadan yapılan fesihlere karşı işe iade davası açabilir. Bu tür durumlar araç kapsamında değildir; bir avukattan destek almanız önerilir. Uyuşmazlıklarda dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecine başvurulması gerekir.
Sık sorulan: İhbar süresinde rapor alırsam ne olur?
Bildirim süresi içinde işçinin hastalık veya benzeri bir nedenle rapor alması, uygulamada bildirim süresinin işleyişini etkileyebilir. Bu tür durumlar somut olayın özelliklerine göre değerlendirildiğinden, hak kaybı yaşamamak için işvereninizle yazılı iletişim kurmanız ve gerekirse hukuki destek almanız önerilir.
Kaynaklar
Bildirim süreleri ve ihbar tazminatı 4857 sayılı İş Kanunu md. 17'ye; haklı fesih hâlleri md. 24 ve 25'e; damga vergisi oranı 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na dayanır. Bu araç bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Gizlilik
Girdiğiniz tarih ve ücret bilgileri tarayıcınızda işlenir ve kaydedilmez.