Slayt Önizleme
Filigranlı önizlemeSlayt önizlemesi şu anda gösterilemiyor; kapak görselini inceleyebilir, sunumun tamamını indirerek açabilirsiniz.
Önizleme ilk 12 slaytı düşük çözünürlükte ve filigranlı gösterir (toplam 30 slayt). Filigransız özgün dosya indirme bölümündedir. Klavyede ← → ile gezinebilirsiniz.
Sunum hakkında
Ortaokul öğrencileri için hazırlanan “Ekranda Değil, Dengede! Bilinçli Teknoloji Kullanımı” sunumu; dijital denge, kişisel bilgilerin korunması, güvenli internet alışkanlıkları, siber zorbalık ve çevrim içi nezaketi 30 görsel slaytta ele alır. Öğrenciler teknoloji kullanımının faydalarını keşfederken bildirimler, dikkat dağınıklığı, dijital ayak izi ve şüpheli bağlantılar karşısında nasıl seçim yapabileceklerini örnek olaylarla tartışır. Sunumda Deniz ve Mina adlı öğrenci örnekleri, “Paylaşır mısın?” ve “Dört Köşe: Sen Ne Seçersin?” gibi sınıf içi karar etkinlikleri ile yedi günlük kişisel dijital plan bulunur. Rehberlik servisleri ve öğretmenler materyali sınıf rehberliği veya farkındalık çalışmasında kullanabilir. Dosyalar 30 slaytlık PDF ve PowerPoint (PPTX) olarak sunulur; PowerPoint sürümündeki slaytlar görsel tabanlıdır.
Rehberlik hedefleri ve gelişim alanı
Gelişim alanı: Sosyal-duygusal gelişim
Belge Hakkında Faydalı Bilgiler
Detaylı içerik
“Ekranda Değil, Dengede!” başlıklı Bilinçli Teknoloji Kullanımı Sunumu, ortaokul öğrencilerinin dijital araçlara yalnızca ekran süresi açısından değil, kullanım amacı, güvenlik, sosyal ilişkiler ve günlük yaşam dengesi açısından da bakmalarını destekleyen 30 slaytlık bir rehberlik materyalidir. Sunum, teknolojiyi bütünüyle olumsuz bir unsur olarak göstermeden öğrenme, iletişim, üretkenlik ve eğlence fırsatlarını ele alır; bu fırsatlardan yararlanırken bilinçli seçim yapmayı vurgular.
İÇERİK VE DÖRT TEMEL BÖLÜM
1. Dijital denge: Ekran başındaki zamanı uyku, fiziksel hareket, ders çalışma, aile ve arkadaş ilişkileriyle birlikte değerlendirme; gereksiz bildirimleri azaltma; amaçlı kullanım ile kontrolsüz kaydırmayı ayırt etme.
2. Dijital güvenlik: Adres, konum, parola ve fotoğraf gibi kişisel verilerin gizliliği; dijital ayak izi; güvenli parola oluşturma; iki aşamalı doğrulama; şüpheli mesaj ve bağlantılara karşı önlem; çevrim içi bilgilerin doğrulanması.
3. Dijital ilişkiler: Sosyal ağlarda saygılı iletişim, izinsiz paylaşım, dışlama, siber zorbalık karşısında güvenli adımlar, tanıkların sorumluluğu ve güvendiği yetişkinlerden destek isteme.
4. Seçim zamanı: Oyun ve ödev gibi günlük ikilemlerde seçenekleri değerlendirme, kişisel hedefler oluşturma, yedi günlük dijital kullanım planı hazırlama ve 3–2–1 yansıtma etkinliği.
30 SLAYTIN AYRINTILI KONU AKIŞI
01. Ekranda Değil, Dengede!: Dijital dengeye giriş.
02. Bir Düşünelim: Teknolojiyi hangi amaçlarla kullanıyoruz?
03. Teknolojinin Güçlü Yanları: Öğrenme, iletişim, üretkenlik ve eğlence.
04. Dijital Denge Nedir?: Uyku, ders, aile ve oyun arasındaki denge.
05. Deniz’in Hikâyesi: Bildirimlerin, yemek sırasında ekranın ve gece kullanımının bir günü nasıl etkilediği.
06. Aynı Araç, Farklı Sonuç: Amaçlı kullanım ve kontrolsüz kaydırma.
07. Bölüm 1: Dijital Denge.
08. Dengeyi Nasıl Anlarız?: Uyku, hareket, ilişkiler ve öğrenme kontrol listesi.
09. Bildirimler Dikkatimizi Bölebilir: Dikkat dağınıklığı ve bildirim seçimi.
10. Mina’nın Akşamı: Ödev zamanı gelen oyun daveti.
11. Mina İçin Üç Çözüm: Planlama, ortam düzenleme ve destek.
12. Küçük Alışkanlıklar, Büyük Fark: Amaç, mola, bildirim ve ekransız zaman.
13. Bölüm 2: Dijital Güvenlik.
14. Hangi Bilgiler Özeldir?: Adres, konum, şifre, fotoğraf ve kişisel bilgiler.
15. İnternette İz Bırakıyoruz: Paylaşım, yayılma ve dijital ayak izi.
16. Hesabını Üç Adımda Koru: Güçlü parola, gizlilik ve ek doğrulama.
17. “Hediyen Hazır!” Mesajına Dikkat: Şüpheli bağlantılar ve bilgi güvenliği.
18. İnternette Her Bilgi Doğru mu?: Kaynak, tarih, kanıt ve amaç kontrolü.
19. Paylaşır mısın?: Üç örnek içerik üzerinde paylaşım kararı.
20. Bölüm 3: Dijital İlişkiler.
21. Dijital Ortamda da Saygı: Küçük düşürme, dışlama ve izinsiz paylaşım.
22. Herkesin Bir Rolü Var: Maruz kalan, tanık, zarar veren ve destekleyen.
23. Siber Zorbalıkta Ne Yapmalı?: Güvenlik, kanıt, engelleme ve destek.
24. Sınıf Grubunda Neler Oluyor?: İzinsiz fotoğraf paylaşımına müdahale.
25. Çevrim İçi Nezaketin 5 Kuralı: Düşün, izin al, dışlama, doğrula, destek ol.
26. Bölüm 4: Seçim Zamanı.
27. Dört Köşe: Sen Ne Seçersin?: Ödev ve oyun daveti üzerine karar etkinliği.
28. Benim 7 Günlük Dijital Planım: Amaç, denge ve güvenlik hedefleri.
29. 3–2–1 ile Bitirelim: Üç öğrenme, iki değişim, bir deneme.
30. Teşekkürler: Temel mesaj ve kaynak notları.
ÖĞRENCİYE KAZANDIRILMASI HEDEFLENEN FARKINDALIKLAR
- Teknoloji kullanımının amacını açıklayabilme ve günlük alışkanlıklarını gözden geçirme.
- Uyku, hareket, okul sorumlulukları ve kişilerarası ilişkiler ile ekran kullanımını birlikte düşünebilme.
- Kişisel bilgileri ve hesap güvenliğini korumak için temel önlemleri sayabilme.
- İnternetteki içerikleri kaynağına, tarihine ve kanıtına göre sorgulayabilme.
- Siber zorbalık ve izinsiz paylaşım örneklerinde güvenli yardım yollarını tanıyabilme.
- Gerçekçi, küçük ve uygulanabilir bir dijital alışkanlık hedefi oluşturabilme.
Sunum bir tarama testi, psikolojik değerlendirme aracı veya klinik müdahale programı değildir; rehberlik ve farkındalık amacıyla hazırlanmıştır.
Kullanım amacı
Temel hedef kitle ortaokul öğrencileridir (5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Materyal okul psikolojik danışmanları ve rehber öğretmenler, sınıf rehber öğretmenleri, bilişim teknolojileri öğretmenleri ve uygun bağlamda aileler tarafından öğrencilerle birlikte kullanılabilir. Öğrenci diline göre hazırlanan örnekler, yetişkinlere yönelik tek başına bir veli eğitimi sunumu olarak tasarlanmamıştır.
- Sınıf rehberliği saatinde dijital denge veya bilinçli teknoloji kullanımı teması işlenirken.
- Güvenli internet ve dijital vatandaşlık farkındalığı etkinliğinde.
- Ders sırasında dikkat dağınıklığı ve bildirim yönetimi üzerine sınıfça düşünülürken.
- Kişisel bilgi güvenliği, şifre, dijital ayak izi ve şüpheli bağlantılar ele alınırken.
- Sınıf mesajlaşma gruplarında nezaket, izin alma ve izinsiz fotoğraf paylaşımı tartışılırken.
- Siber zorbalığa karşı öğrenci farkındalığı oluşturulurken.
- Öğrencilerin kısa süreli kişisel alışkanlık planları hazırlaması istenirken.
SINIF İÇİ TARTIŞMA SORULARI
1. Telefon, tablet veya bilgisayarı en çok hangi amaçla kullanıyorum?
2. Bir uygulamada neden bulunduğumu unutup daha uzun kaldığım oluyor mu?
3. Ekran alışkanlıklarım uykumu, hareketimi, derslerimi veya arkadaşlarımla görüşmemi nasıl etkiliyor?
4. Ödev sırasında oyun bildirimi gelirse hangi seçeneklerim var?
5. İnternette paylaşmadan önce hangi bilgilerin özel olduğunu nasıl anlarım?
6. Kaynağı belli olmayan bir haberin doğruluğunu nasıl kontrol ederim?
7. Bir arkadaşımın fotoğrafı izinsiz paylaşılırsa onu nasıl destekleyebilirim?
8. Önümüzdeki hafta uygulayabileceğim tek küçük değişiklik nedir?
SIK SORULAN SORULAR
Bilinçli teknoloji kullanımı ne demektir?
Teknolojiyi bir amaç doğrultusunda, güvenliği ve günlük yaşamın diğer alanlarını gözeterek kullanmak demektir. Her ekran kullanımı aynı işleve sahip değildir.
Bu sunum hangi sınıflara uygundur?
Başta 5–8. sınıflar olmak üzere ortaokul öğrenci gruplarına yöneliktir. Öğretmen örnekleri sınıfın yaşına ve deneyimine uyarlayabilir.
Sunum teknoloji bağımlılığı tanısı koyar mı?
Hayır. İçerik teknoloji kullanımı farkındalığına yöneliktir; herhangi bir öğrenciye tanı koymaz veya bireysel değerlendirme yerine geçmez.
Dijital denge yalnızca ekran süresini azaltmak mıdır?
Hayır. Sürenin yanında kullanım amacı, uyku, okul çalışmaları, hareket ve sosyal ilişkilerle kurulan denge de önemlidir.
Dijital ayak izi nedir?
İnternetteki paylaşımlarımız ve çevrim içi etkinliklerimizle oluşan izlerdir. Bir içeriğin silinmesi, daha önce kaydedilmiş veya paylaşılmış tüm kopyalarının yok olduğu anlamına gelmeyebilir.
Şüpheli ödül mesajı gelirse ne yapılmalı?
Bağlantıya aceleyle tıklamamak, göndereni doğrulamak, şifre veya doğrulama kodu vermemek ve gerektiğinde güvenilir bir yetişkinden yardım istemek gerekir.
Siber zorbalıkla karşılaşan öğrenci ne yapabilir?
Önce güvenliğini gözetmeli, misillemeden kaçınmalı, uygun şekilde kanıtı saklamalı ve bir öğretmen, aile üyesi veya okul psikolojik danışmanından destek istemelidir.
Bu PDF ve PowerPoint sunumları düzenlenebilir mi?
PPTX dosyası PowerPoint'te açılır; ancak slaytlar görsel olarak yerleştirildiği için içlerindeki metin ve çizimler tek tek düzenlenebilir öğeler değildir.
Uygulama önerileri
Bu materyal doldurulan bir form değildir; gösterim ve tartışma amaçlı hazır bir rehberlik sunumudur. Dersin veya rehberlik etkinliğinin süresi öğrencilerin katılımına göre belirlenebilir. Örnek olarak 30–40 dakikalık bir sınıf etkinliği planlanabilir; bu süre sunumun resmî veya sabit süresi değildir.
HAZIRLIK
- Sınıfta PDF'yi veya PPTX'yi açabilecek ekran/projeksiyon ve ses gerektirmeyen bir gösterim ortamı sağlayın.
- İnternet erişiminin zorunlu olmadığını belirtin; PDF ve PPTX indirildikten sonra çevrim dışı gösterilebilir.
- Sunumun hedefini öğrencilerle paylaşın: teknolojinin faydalarını koruyarak daha güvenli ve dengeli seçimler yapmak.
- Öğrencileri kendi kişisel hesaplarını, telefon ekran görüntülerini, şifrelerini, zorbalık deneyimlerini veya özel mesajlarını sınıf önünde paylaşmaya zorlamayın.
ÖNERİLEN ETKİNLİK AKIŞI
1. Isınma (slayt 1–6): “Teknolojiyi en çok ne için kullanıyorum?” sorusunu yöneltin. Öğrencilerin teknoloji kullanımındaki farklı amaçları karşılaştırmalarını isteyin. Deniz'in hikâyesinde hangi alışkanlıkların değiştiğini konuşun.
2. Dijital denge (slayt 7–12): Uyku, hareket, ilişkiler ve öğrenme başlıklarını tanıtın. Mina'nın ödev sırasında gelen oyun davetini nasıl yönetebileceğini küçük gruplarda tartıştırın. Öğrencilerden bir bildirim veya mola alışkanlığı seçmelerini isteyin.
3. Dijital güvenlik (slayt 13–19): Kişisel bilgi örneklerini tartışın. “Hediyen hazır!” mesajını gerçek bir bağlantı açmadan senaryo olarak değerlendirin. Bilgi doğrulamada kaynak, tarih, kanıt ve amaç kontrolünü uygulayın. “Paylaşır mısın?” etkinliğinde her seçimin gerekçesini açıklatın.
4. Dijital ilişkiler (slayt 20–25): İzin alma ve saygılı iletişim ilkelerini konuşun. Sınıf grubunda izinsiz fotoğraf paylaşımı örneğinde paylaşımı durdurma, destek olma ve yetişkinden yardım isteme seçeneklerini vurgulayın. Öğrencileri kişisel yaşantılarını açıklamaya zorlamayın.
5. Karar ve kapanış (slayt 26–30): “Dört Köşe” seçeneklerini sınıf koşullarına göre tartıştırın; fiziksel yer değiştirme mümkün değilse öğrenciler A/B/C/D kartı gösterebilir. “Benim 7 Günlük Dijital Planım” için amaç, denge ve güvenlik alanlarında tek tek küçük hedefler belirletin. 3–2–1 değerlendirmesiyle oturumu kapatın.
ÖRNEK 7 GÜNLÜK KİŞİSEL PLAN
Amaç: Ekranı açmadan önce ne yapacağımı bir cümleyle belirleyeceğim.
Denge: Ödev süresince gereksiz oyun bildirimlerini sessize alacağım ve her gün ekransız bir etkinliğe zaman ayıracağım.
Güvenlik: Şüpheli bağlantılara tıklamadan önce kaynağı kontrol edeceğim, kişisel bilgilerimi ve doğrulama kodlarını paylaşmayacağım.
Değerlendirme: Haftanın sonunda hangi adımın kolay, hangisinin zor olduğunu ve gerektiğinde kimden destek alabileceğimi yazacağım.
UYGULAYICI NOTLARI
- Ekran süresini tek başına başarı veya sorun göstergesi olarak değerlendirmeyin; içerik, amaç ve öğrencinin günlük işlevselliği hakkında açık uçlu sorular sorun.
- Siber zorbalık tartışmasında suçlayıcı ya da utandırıcı dil kullanmayın. Gerçek bir olay açıklanırsa okulun çocuk koruma, rehberlik ve bildirim prosedürlerini izleyin.
- “Kanıt saklama” önerisini zararlı içeriği yeniden paylaşmak olarak yorumlamayın. Gerektiğinde güvenilir yetişkinin desteğiyle güvenli kayıt alın.
- Hazır PPTX görsel tabanlıdır; görsel üzerinde metin değiştirmek gerekirse kaynak tasarım dosyalarından yeniden üretim gerekir.
- 25. slaytta alt kenara yakın son açıklama satırının projeksiyonda okunurluğunu yayın öncesi ayrıca kontrol edin.
Kaynakça
Sunumun 30. slaytında MEB rehberlik hedefleri, Seyhan/Muğla/Çankaya RAM içerikleri, Gaziantep MEM ve İzmit öğrenci sunumu genel düzeyde anılıyor. Ancak bu slaytta özgül doküman başlıkları, yayın tarihleri ve bağlantılar bulunmadığından bu kurumların sunumun tamamını resmen onayladığı veya doğrudan hazırladığı iddia edilmemelidir. İlgili MEB kazanım kodu ayrı bir resmî kaynakla doğrulanmadan eklenmemelidir.
KONUYA İLİŞKİN DOĞRULANABİLİR EK OKUMA KAYNAKLARI
1. UNICEF Türkiye, “Siber zorbalık: Nedir ve nasıl önlenir?”: https://www.unicef.org/turkiye/siber-zorbal%C4%B1k-nedir-ve-nas%C4%B1l-%C3%B6nlenir
2. UNICEF Türkiye, “Akran zorbalığı nedir ve nasıl engellenir?”: https://www.unicef.org/turkiye/hikayeler/akran-zorbal%C4%B1%C4%9F%C4%B1-nedir-ve-nas%C4%B1l-engellenir
3. Güvenli Çocuk, “İnternet Kullanımı TAKTİK'leri”: https://www.guvenlicocuk.org.tr/siber-cocuk/internet-kullanimi-taktikleri
4. Güvenli Web, “Ebeveyn ve Öğretmenler İçin Siber Zorbalık Rehberi”: https://www.guvenliweb.org.tr/dosya/eWMcK.pdf
5. Güvenli Web, rehberler listesi: https://www.guvenliweb.org.tr/dokumanlar/rehberler
Bu bağlantılar sunumdaki konulara ilişkin ek okuma seçenekleridir; slaytların doğrudan alıntılandığı kaynaklar olarak gösterilmemektedir. Bağlantılar yayın öncesinde ve belirli aralıklarla kontrol edilmelidir.
İÇERİK VE ERİŞİLEBİLİRLİK
Sunum 30 görsel slayttan oluşmaktadır. PDF, görsellerin birleştirilmesiyle hazırlanmıştır; slaytlardaki metinler PDF'nin içinde aranabilir metin katmanı oluşturmaz. Bu sayfadaki ayrıntılı açıklama, konu akışı ve alternatif yazılı özet, öğrencilerin ve arama motorlarının içeriği anlamasını kolaylaştırır; ancak görme engelli kullanıcılar için tam erişilebilir, etiketlenmiş bir sunum yerine geçmez.
Bu materyal eğitim ve farkındalık amaçlıdır. Gerçek siber zorbalık, tehdit, istismar veya hesap güvenliği sorunu yaşandığında okulun ilgili birimlerinden ve yetkili destek kanallarından yardım alınmalıdır. Kişisel verilerin işlenmesinde ve görsel kullanımında ilgili gizlilik ve izin kuralları gözetilmelidir.