Rehber
Lisede sınıf geçmek için ne gerekir? Kısa cevap
Lisede bir dersten başarılı sayılmak için o dersin iki dönem puanının ortalaması en az 50 olmalı ya da ikinci dönem puanı en az 70 olmalıdır (Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği md. 56). 8 Eylül 2023 tarihli yönetmelik değişikliğinden sonra uygulanan güncel kurala göre tüm derslerden başarılı olan öğrenci ile en fazla 1 dersten başarısız olup yıl sonu başarı puanı (YSBP) en az 50 olan öğrenci doğrudan sınıf geçer (md. 57). Doğrudan geçemeyen öğrencilerden YSBP'si en az 50 olanlar, bulunduğu sınıfta başarısız oldukları en fazla 3 dersten sorumlu olarak sınıf geçer; alt sınıflar dahil toplam başarısız ders sayısı 6'yı aşarsa sınıf tekrar edilir (md. 58). YSBP 50'nin altındaysa ve birden fazla başarısız ders varsa sorumlu geçme yoktur; öğrenci sınıf tekrar eder. Ortaokulda ise Türkçe dersinde yıl sonu puanı 70'in, diğer derslerde 50'nin altında kalan öğrencinin durumu şube öğretmenler kurulunca değerlendirilir. Sınıf Geçme Hesaplama aracı ders puanlarınızı ve haftalık ders saatlerini girdiğinizde bu kuralları uygulayarak ön değerlendirme yapar.
Lise için kurallar (güncel)
| Kural | Şart | Dayanak |
|---|---|---|
| Dersten başarılı | (1. dönem + 2. dönem) ÷ 2 ≥ 50 veya 2. dönem ≥ 70 | md. 56 |
| Doğrudan geçme | Tüm dersler başarılı veya en fazla 1 başarısız ders ve YSBP ≥ 50 | md. 57/1 |
| Sorumlu geçme | YSBP ≥ 50, en fazla 3 başarısız ders, alt sınıflarla toplam en fazla 6 | md. 58/1 |
| Sınıf tekrarı | Yukarıdaki şartların sağlanamaması (ör. YSBP < 50 ve 2+ başarısız ders) veya devamsızlık sınırının aşılması | md. 59 |
Bu kurallar, 2023-2024 eğitim öğretim yılında hazırlık ve 9. sınıflardan başlayarak kademeli olarak uygulanmaktadır (geçici md. 12/1). Kademeli uygulama ve sınıf tekrarına ilişkin hüküm birlikte değerlendirildiğinde, 2026-2027 ders yılından itibaren tüm lise sınıf düzeylerinde güncel kural uygulanır.
Geçiş hükmü (geçici madde 12) kimlere uygulandı?
Yönetmeliğin geçici 12. maddesinin ikinci fıkrası, 2023-2024 ders yılında 10, 11 ve 12. sınıflarda öğrenim gören öğrenciler için eski kuralı korur: bu öğrencilerde başarısız dersi olsa bile YSBP en az 50 ise doğrudan sınıf geçilir; doğrudan geçemeyenler ise YSBP'den bağımsız olarak en fazla 3 başarısız dersle sorumlu geçer. Üçüncü fıkraya göre ise sınıf tekrarına kalan öğrenci, tekrar edeceği sınıf düzeyinde uygulanan hükümlere tabi olur.
Güncel kural birinci fıkra gereği hazırlık ve 9. sınıftan başlayarak her yıl bir üst düzeye yayıldığı için eski kural şu düzeylerde uygulanmıştır:
| Ders yılı | Eski kural (geçiş hükmü) | Güncel kural |
|---|---|---|
| 2023-2024 | 10, 11, 12. sınıf | Hazırlık, 9. sınıf |
| 2024-2025 | 11, 12. sınıf | Hazırlık, 9, 10. sınıf |
| 2025-2026 | 12. sınıf | Hazırlık, 9, 10, 11. sınıf |
| 2026-2027 ve sonrası | — | Tüm düzeyler |
Örneğin 2025-2026'da 12. sınıfta kalan bir öğrenci 2026-2027'de 12. sınıfı tekrar ederken o yıl 12. sınıf düzeyinde uygulanan güncel kurala tabidir. Araç, “Ders yılı” ve “Sınıf düzeyi” seçimlerinize göre hangi kuralın uygulanacağını kendisi belirler; geçmiş yılların sonucunu kontrol etmek için önceki ders yılını seçebilirsiniz. Özel durumlarda (nakil, denklik) okul müdürlüğünün değerlendirmesi esastır.
Yıl sonu başarı puanı nasıl hesaplanır?
Dersin yıl sonu puanı = (1. dönem puanı + 2. dönem puanı) ÷ 2
YSBP = Σ (dersin yıl sonu puanı × haftalık ders saati) ÷ Σ haftalık ders saati
YSBP, ders saatleriyle ağırlıklandırılmış bir ortalamadır. Haftada 6 saat okutulan Matematik, 2 saat okutulan bir dersten üç kat daha fazla etki eder. YSBP'yi ayrıntılı hesaplamak için Lise Yıl Sonu Başarı Puanı Hesaplama aracını da kullanabilirsiniz.
Örnek: varsayılan değerlerle hesap
| Ders | Saat | 1. dönem | 2. dönem | Yıl sonu | Durum |
|---|---|---|---|---|---|
| Türk Dili ve Edebiyatı | 5 | 64 | 72 | 68,00 | Başarılı |
| Matematik | 6 | 38 | 44 | 41,00 | Başarısız |
| Fizik | 2 | 25 | 72 | 48,50 | Başarılı (2. dönem ≥ 70) |
| Kimya | 2 | 52 | 58 | 55,00 | Başarılı |
| Tarih | 2 | 70 | 76 | 73,00 | Başarılı |
| İngilizce | 4 | 55 | 61 | 58,00 | Başarılı |
Toplam ağırlıklı puan 68 × 5 + 41 × 6 + 48,5 × 2 + 55 × 2 + 73 × 2 + 58 × 4 = 1.171'dir; toplam ders saati 21 olduğundan YSBP = 1.171 ÷ 21 = 55,76. Öğrencinin yalnız Matematik dersinden başarısız olduğu ve YSBP'si 50'nin üzerinde olduğu için güncel kurala göre doğrudan sınıf geçer (md. 57/1-b). Aynı öğrenci iki dersten başarısız olsaydı doğrudan geçemez, YSBP 50'nin üzerinde olduğu için sorumlu olarak geçerdi. Fizik dersi ise yıl sonu puanı 48,5 olmasına karşın ikinci dönem puanı 72 olduğu için başarılı sayılır.
Sorumlu geçme ve sınıf tekrarı örnekleri
Örnek 1 – YSBP 58, iki başarısız ders: Öğrenci doğrudan geçemez (birden fazla başarısız ders var), ancak YSBP 50'nin üzerinde olduğu için iki dersten sorumlu olarak sınıf geçer. Önceki sınıflardan 5 sorumlu dersi varsa toplam 7'ye ulaşır ve 6 sınırı aşıldığı için sınıf tekrar eder.
Örnek 2 – YSBP 46, iki başarısız ders: Güncel kurala göre sorumlu geçme için YSBP'nin en az 50 olması gerekir. Bu öğrenci sınıf tekrar eder. Geçiş hükmünün uygulandığı yıllarda ve düzeylerde (ör. 2025-2026'da 12. sınıf) aynı öğrenci sorumlu olarak geçebilirdi; 2026-2027'den itibaren bu imkân yoktur.
Örnek 3 – YSBP 47, bir başarısız ders: Doğrudan geçme için en fazla 1 başarısız ders yeterli değildir; YSBP'nin de en az 50 olması gerekir. Sorumlu geçmede de YSBP şartı bulunduğundan öğrenci sınıf tekrar eder. Böyle bir durumda ikinci dönemde tek bir derste 70'e ulaşmak veya YSBP'yi 50'ye taşımak sonucu değiştirir.
Sorumlu olunan dersler için okulun düzenlediği sorumluluk sınavlarında en az 50 puan alındığında o dersin sorumluluğu kalkar (md. 58/2).
Aracın kullanımı
- Okul kademesini seçin: lise veya ortaokul.
- Her ders için ders adını, haftalık ders saatini ve iki dönem puanını girin. “Ders ekle” düğmesiyle en fazla 25 ders ekleyebilirsiniz.
- Lisedeyseniz ders yılını ve sınıf düzeyini seçin (araç geçiş hükmünün uygulanıp uygulanmayacağını buna göre belirler) ve önceki sınıflardan sorumlu olduğunuz ders sayısını yazın.
- Devamsızlık sınırını aştıysanız ilgili kutuyu işaretleyin.
- Sonuç kartında sınıf geçme durumunu, YSBP'yi, başarısız ders sayısını ve ders bazında durumu gösteren tabloyu inceleyin.
Ortaokul için kurallar
Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'ne göre ortaokulda bir dersin yıl sonu puanı Türkçe dersinde 70'in, diğer derslerde 50'nin altında kalırsa veya öğrencinin özürsüz devamsızlığı 20 güne ulaşırsa sınıf tekrarı için gerekçe oluşur. Ancak ortaokulda sınıf tekrarı otomatik değildir: karar, ikinci dönemin son haftasında şube öğretmenler kurulunca öğrencinin gelişimi, yaşı ve diğer özellikleri dikkate alınarak verilir. Kurul öğrencinin sınıfını geçmesine de karar verebilir. Araç ortaokulda bu nedenle “Şube öğretmenler kurulu değerlendirir” sonucunu gösterir.
Devamsızlık ve sınıf geçme
Lisede özürsüz 10 günü veya toplam 30 günü aşan devamsızlık, ders puanları ne kadar yüksek olursa olsun başarısızlık sonucunu doğurur. Devamsızlık sınırlarını ve kalan haklarınızı görmek için Öğrenci Devamsızlık Hesaplama aracını kullanın. Lisede sınıf tekrarı, hazırlık sınıfı hariç ortaöğretim boyunca en fazla bir kez yapılabilir; bu sınırı aşan öğrencilerin durumu yönetmelikteki diğer hükümlere göre değerlendirilir.
Sık yapılan hatalar
- Yalnız yıl sonu ortalamasına bakmak: İkinci dönem puanı 70 ve üzeriyse ders başarılı sayılır; araç bu kuralı uygular.
- Ders saatlerini eşit saymak: YSBP ağırlıklı ortalamadır; 6 saatlik ders 2 saatlik dersten daha fazla etkilidir.
- YSBP 50'yi her durumda yeterli sanmak: Güncel kuralda YSBP ≥ 50 ile doğrudan geçme yalnız en fazla 1 başarısız derste mümkündür; 2–3 başarısız derste sorumlu geçilir, YSBP 50'nin altında ise sorumlu geçme yoktur.
- Sorumlu ders sınırını unutmak: Alt sınıflardan gelen sorumlu derslerle birlikte toplam 6 sınırı aşılmamalıdır.
- Ortaokulda otomatik sınıf tekrarı beklemek: Karar şube öğretmenler kurulunundur.
- Tek dönem puanıyla karar vermek: Mevzuat her dersten iki dönem puanı bulunmasını şart koşar; araç tek dönemli derslerde uyarı verir.
Hedef belirleme
Birinci dönem sonunda bazı derslerde düşük puanınız varsa, ikinci dönemde 70 hedeflemek o dersi kurtarmanın en kesin yoludur. Bir sonraki yazılıda kaç almanız gerektiğini bulmak için Hedef Yazılı Notu Hesaplama, dönem puanınızı hesaplamak için Ders Notu Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan: Takdir ve teşekkür belgesi almak için sınıf geçmek yeterli mi?
Hayır. Takdir ve teşekkür belgesi için tüm derslerden başarılı olmak, davranış şartlarını sağlamak ve yıl sonu ya da dönem puanının belirli eşikleri geçmesi gerekir. Ayrıntılar için Takdir ve Teşekkür Hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Sık sorulan: Sorumluluk sınavları ne zaman yapılır?
Yönetmeliğin 58. maddesine göre sorumluluk sınavları, okul müdürlüğünün duyurduğu takvime göre eylül ve şubat aylarının ilk iki haftasında ve haziran ayının son iki haftasında yapılır. Öğrenci sorumlu olduğu her dersin sınavına girer; sınavdan en az 50 puan alındığında o dersten başarılı sayılır. Sorumluluk sınavlarında başarılı olunamayan dersler bir sonraki sınıfta da sorumluluk olarak devam eder ve toplam sorumlu ders sınırının hesabına girer. Bu nedenle sorumlu derslerin bir an önce kapatılması, ilerleyen yıllarda sınıf tekrarı riskini azaltır.
Sık sorulan: Meslek derslerinde farklı kural var mı?
Mesleki ve teknik eğitim programlarında bazı alan ve dal derslerinin yıl sonu başarı puanıyla telafi edilemeyeceğine ilişkin özel hükümler bulunur. Yönetmeliğin 57. maddesinin ikinci fıkrasına göre yıl sonu başarı puanıyla başarılı sayılamayacak derslerden başarısız olan öğrenci, o dersten sorumlu geçer. Mesleki eğitim öğrencilerinin ayrıntılar için okul yönetimine danışması önerilir.
Kaynaklar
Lise kuralları MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 56, 57, 58 ve 59. maddelerine ve 08.09.2023 tarihli, 32303 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle eklenen geçici 12. maddesine; ortaokul kuralları Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 28.07.2026 değişikliğiyle yürürlükteki hükümlerine dayanır. Araç ön değerlendirme yapar; kesin karar okul tarafından e-Okul kayıtları ve mevzuat esas alınarak verilir.
Gizlilik
Girdiğiniz ders puanları tarayıcınızda işlenir ve kaydedilmez.