Rehber
İOKBS neti nasıl hesaplanır? Kısa cevap
İOKBS (İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Bursluluk Sınavı) netinde 3 yanlış 1 doğruyu götürür: her testte doğru sayısından yanlış sayısının üçte biri çıkarılır. Sınav dört testten oluşur ve her test 20 sorudur; toplam 80 soru vardır. Türkçede 15 doğru 3 yanlış yapan öğrencinin neti 15 − 1 = 14'tür. Ortaokul oturumunda Türkçe 15/3, Matematik 11/6, Fen Bilimleri 13/3 ve Sosyal Bilgiler 14/3 doğru/yanlış yapan öğrencinin toplam neti 48,00'dır; 15 yanlış toplam netten 5 net götürmüştür. İOKBS Net Hesaplama aracı oturumunuzu seçip doğru ve yanlış sayılarınızı girdiğinizde test netlerini ve toplam neti gösterir. Bursluluk puanı ise MEB tarafından standart puan yöntemiyle hesaplandığı için araç puan tahmini yapmaz.
Sınavın yapısı
2026 İOKBS Başvuru ve Uygulama Kılavuzu'na göre sınav üç oturum türünde uygulanır:
| Oturum | Sınıflar | Testler (her biri 20 soru) |
|---|---|---|
| Ortaokul | 5, 6 ve 7. sınıf | Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler |
| 8. sınıf / Hazırlık | 8. sınıf ve hazırlık sınıfı | Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilimler |
| Lise | 9, 10 ve 11. sınıf | Türk Dili ve Edebiyatı, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilimler |
Sınava başvurabilecek öğrenciler, ailenin yıllık gelir sınırı ve diğer başvuru şartları her yıl kılavuzda ilan edilir. Başvuru tarihleri ve sınav günü de kılavuzda yer alır; güncel bilgileri MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünün duyurularından takip edin.
Net hesaplama formülü
Test neti = Doğru − (Yanlış ÷ 3)
Toplam net = Türkçe neti + Matematik neti + Fen neti + Sosyal neti
Boş bırakılan sorular neti etkilemez. Her testte doğru ve yanlış sayılarının toplamı 20'yi aşamaz; araç bu durumda hata verir. Net ondalıklı olabilir: örneğin 2 yanlış yaklaşık 0,67 net götürür.
Örnek hesaplama
| Test | Soru | Doğru | Yanlış | Boş | Net |
|---|---|---|---|---|---|
| Türkçe | 20 | 15 | 3 | 2 | 14,00 |
| Matematik | 20 | 11 | 6 | 3 | 9,00 |
| Fen Bilimleri | 20 | 13 | 3 | 4 | 12,00 |
| Sosyal Bilgiler | 20 | 14 | 3 | 3 | 13,00 |
| Toplam | 80 | 53 | 15 | 12 | 48,00 |
Bu öğrencinin Matematik testindeki 6 yanlışı tek başına 2 net götürmüştür. Emin olunmayan sorularda rastgele işaretleme yerine boş bırakmak veya seçenek eleyerek cevap vermek, neti korumanın yollarından biridir.
Bursluluk puanı nasıl hesaplanır?
Kılavuza göre İOKBS puanı, her testin ham puanının (netin) o testin ortalaması ve standart sapması kullanılarak standart puana çevrilmesi, test standart puanlarının ağırlık katsayısıyla çarpılıp toplanması ve sonucun 100 ile 500 arasında bir puana dönüştürülmesiyle hesaplanır. Ortalama ve standart sapma, o yıl sınava giren öğrencilerin performansına bağlıdır. Bu nedenle sınavdan önce veya sınav sonrasında sınava girenlerin istatistikleri yayımlanmadan kesin puan hesaplanamaz. Aynı net, farklı yıllarda farklı puana karşılık gelebilir. Araç bu nedenle yalnız kesin olarak hesaplanabilen neti verir.
Burs nasıl kazanılır?
Bursluluk, sınav puanına göre yapılan sıralama ve kontenjanlara göre belirlenir. Kontenjanlar il, sınıf düzeyi ve okul türüne göre dağıtılır. Sınavı kazanan öğrencilerin bursları, belirtilen şartları sağladıkları sürece öğrenim süreleri boyunca devam eder. Burs miktarı ve ödeme dönemleri ilgili yıl için MEB tarafından duyurulur. Sınav sonuçları e-Okul Veli Bilgilendirme Sistemi ve MEB'in sonuç ekranından açıklanır.
Aracın kullanımı
- Sınava girdiğiniz oturumu seçin: Ortaokul, 8. sınıf/Hazırlık veya Lise.
- Her test için doğru ve yanlış sayılarınızı girin. Boş sayısı otomatik hesaplanır.
- Sonuç kartında toplam neti, her testin netini, doğru/yanlış/boş dağılımını ve yanlışların götürdüğü neti inceleyin.
- Tablo ve grafik, testler arasındaki farkı görmenize yardım eder.
Sık yapılan hatalar
- 4 yanlış kuralını uygulamak: İOKBS'de 3 yanlış 1 doğruyu götürür. 4 yanlış kuralı ÖSYM sınavlarında (KPSS, ALES, DGS, YKS) geçerlidir.
- Neti puan sanmak: 48 net, 48 puan değildir; İOKBS puanı 100–500 aralığındadır.
- Oturumu karıştırmak: 8. sınıf öğrencileri ayrı oturuma girer ve Sosyal Bilimler testinde sorular farklıdır.
- Toplam soru sayısını aşmak: Her test 20 sorudur; doğru ve yanlış toplamı 20'yi geçemez.
LGS ile farkı
İOKBS ve LGS, MEB tarafından yapılan iki ayrı sınavdır. LGS'de de 3 yanlış 1 doğruyu götürür, ancak LGS'nin soru sayıları, oturumları ve ders katsayıları farklıdır. 8. sınıf öğrencileri her iki sınava da girebilir; LGS netinizi hesaplamak için LGS Net Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Deneme sınavlarıyla hazırlık
Bursluluk sınavına hazırlanırken düzenli deneme çözmek ve netleri test bazında takip etmek, hangi derse ağırlık verilmesi gerektiğini gösterir. Denemelerinizi karşılaştırmak için Deneme Sınavı Net Analizi aracında net kuralını “3 yanlış 1 doğru” olarak seçebilirsiniz. Sınav gününe kalan süreyi görmek için Tarih ve Gün Hesaplama aracı da kullanılabilir.
Veliler için not
İOKBS başvurusu ve sınav işlemleri okul müdürlükleri aracılığıyla yürütülür. Başvuru şartları, özellikle gelir belgesi ve öğrencinin başarı durumu gibi koşullar her yıl kılavuzda belirtilir. Başvurmadan önce kılavuzu dikkatle okumanız ve okulunuzla iletişime geçmeniz önerilir. Sınav sonrasında cevap anahtarı yayımlandığında, çocuğunuzun cevaplarını bu araçla kontrol ederek netini hızlıca öğrenebilirsiniz.
Sık sorulan: Boş bırakmak mı, işaretlemek mi?
Dört seçenekli bir soruda rastgele işaretlemenin doğru çıkma olasılığı %25'tir. 3 yanlışın 1 doğruyu götürdüğü sistemde tamamen rastgele işaretlemenin beklenen kazancı sıfırdır: dört sorudan birinin doğru (+1), üçünün yanlış (−1) çıkması beklenir. Yani körü körüne işaretlemek ortalamada net kazandırmaz, yalnız sonucun belirsizliğini artırır. Bir seçeneği güvenle eleyebildiğiniz sorularda işaretlemenin beklenen değeri belirgin biçimde artar. En sağlıklı yaklaşım, deneme sınavlarında kendi stratejinizi deneyip sonuçlarınızı karşılaştırmaktır.
Testlere göre çalışma önerileri
Her test 20 soru olduğu için testlerin toplam nete katkısı eşittir; ancak puan hesabında testlerin standart puanları kullanıldığından, ortalamanın düşük olduğu bir testte yapılan her ek doğru, standart puanı daha fazla yükseltebilir. Pek çok sınavda Matematik testinin ortalaması diğer testlere göre daha düşük çıkar. Bu nedenle Matematikte birkaç net artışı, toplam puana beklenenden fazla etki edebilir. Türkçe ve Sosyal Bilgiler testlerinde ise paragraf ve okuduğunu anlama becerisi belirleyicidir; düzenli kitap okuma ve günlük paragraf çalışması bu testlerde kalıcı gelişim sağlar. Fen Bilimleri testinde konu bütünlüğünü korumak, deney ve grafik yorumlama sorularına alışmak önemlidir.
Sınav sonrası net kontrolü
MEB sınavdan sonra soru kitapçığını ve cevap anahtarını yayımlar. Cevaplarınızı karşılaştırırken kitapçık türünüzü dikkate alın ve her test için doğru, yanlış ve boş toplamının 20 olduğunu kontrol edin. İptal edilen soru olursa değerlendirme MEB'in açıklamasına göre yapılır.
Kaynaklar
Test yapısı, soru sayıları ve “yanlışların üçte biri doğrulardan düşülür” kuralı MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 2026 İOKBS Başvuru ve Uygulama Kılavuzu'na (Tablo 2–4 ve puan hesaplama bölümü) dayanır. Kesin sonuçlar ve bursluluk kararları yalnız MEB tarafından açıklanır.
Gizlilik
Girdiğiniz doğru ve yanlış sayıları tarayıcınızda işlenir ve kaydedilmez. Öğrencinin adı, T.C. kimlik numarası veya okul bilgisi istenmez; sonucu yalnız siz görürsünüz ve dilerseniz paylaşım bağlantısıyla öğretmeninize gönderebilirsiniz.